Bệnh phong cùi là gì ?

benh phong hui

Xa xưa, hễ nhắc tới bệnh phong cùi hay còn gọi là bệnh hủi người ta thường rất khiếp sợ và xa lánh người bệnh. Vậy bệnh phong cùi là gì? Hãy cùng tìm hiểu với bài viết dưới đây.

Bệnh phong cùi (hủi) không phải là bệnh có yếu tố di truyền mà là một bệnh nhiễm khuẩn, gây ra bởi một loại trực khuẩn có tên khoa học là Mycobacterium leprae (hay còn được gọi là trực khuẩn Hansen). Bệnh phong lây qua đường da hoặc đường hô hấp. Tuy nhiên, mắc bệnh hay không thì còn tùy thuộc rất nhiều vào đáp ứng của cơ thể mỗi người đối với vi khuẩn M. leprae.

Bệnh hủi chủ yếu tác động vào da, cùng các dây thần kinh ngoại biên. Dấu hiệu để nhận biết bệnh phong cùi trên da là xuất hiện một hoặc nhiều thương tổn da bạc màu hoặc hơi ửng đỏ và bị mất cảm giác khi sờ vào, đau đớn hoặc nóng lạnh tại chỗ. Tổn hại dây thần kinh ngoại biên được biểu hiện qua mất cảm giác và yếu, liệt các cơ ở bàn tay, bàn chân hoặc ở mặt, rất khó cử động, hoặc cử động nhưng không có cảm giác.

Điều trị bệnh phong ra sao?

Bệnh phong cùi được điều trị bằng cách phối hợp nhiều loại thuốc kháng sinh, có hiệu quả rất cao. Sau liều thuốc đầu tiên, bệnh nhân đã thuyên giảm đáng kể khả năng lây cho người xung quanh. Thời gian điều trị có thể kéo dài từ 6 – 12 tháng. Hiện nay, tất cả bệnh nhân phong cùi sau khi được chẩn đoán đều được khám, trị liệu và chăm sóc phục hồi chức năng hoàn toàn miễn phí.

Nếu không điều trị, bệnh phong tiến triển ra sao?

benh phong hui

Bệnh phong cùi không gây tử vong nhưng lại có thể gây tàn tật, có 2 loại như sau:

  • Tàn tật do vi khuẩn phong trực tiếp xâm nhập vào dây các dây thần kinh gây ra, hậu quả là gây mất hay giảm cảm giác, liệt cơ, teo cơ, co ngón, bàn chân rũ …
  • Tàn tật do bệnh nhân không được giáo dục y tế, khi bị phong nếu không biết chăm sóc bàn tay bàn chân mất cảm giác, không biết chăm sóc vết thương ngoài da đúng cách sẽ dẫn đến viêm xương, cụt rụt tay chân.

Do có nguyên nhân là vi khuẩn, nên bệnh phong là bệnh chỉ có thể lây truyền, chứ không hề di truyền từ đời này sang đời khác như nhiều người vẫn lầm tưởng. Có 3 yếu tố tham gia vào quá trình lây lan bệnh phong và làm cho bệnh phong lây ít và rất khó lây đó là vi khuẩn Hansen gây bệnh, đường lây, và sức đề kháng của mỗi người.

Vi khuẩn Hansen là vi khuẩn ký chỉ sống được trong tế bào da và thần kinh ở người, nếu ra ngoài cơ thể nó chỉ sống được không quá 48 giờ. Chỉ có những người mắc bệnh phong nặng, mà chưa được điều trị thì vi khuẩn còn sống mới có thể lây bệnh sang cho người bình thường. Nhưng chỉ 5 ngày sau khi bệnh nhân phong đã được điều trị thì vi khuẩn sẽ yếu đi và không còn khả năng lây bệnh sang cho người khác nữa.

Mặt khác, bệnh phong cùi chủ yếu lây lan qua đường hô hấp và qua các vết thương, trầy xước trên da. Người bị bệnh phong nặng, khi chưa uống thuốc đặc trị, khi nói hay hắt xì hơi sẽ phóng ra bầu không khí những hạt sương nước mũi li ti chứa nhiều vi khuẩn bệnh phong trong đó, nhưng chỉ có một tỷ lệ nhỏ (ít hơn 30%) vi khuẩn còn khỏe mạnh và có khả năng gây bệnh cho người bị nhiễm mới. Nếu đã uống thuốc, những hạt sương nước mũi đó sẽ giảm lượng  vi khuẩn còn sống (dưới 5%) và bị yếu đi nhiều nên khả năng gây bệnh càng khó khăn hơn.

Bệnh phong khó lây lan vì còn tùy thuộc rất nhiều vào sức đề kháng tự nhiên của mỗi người khác nhau. Khoảng 90% dân số trên thế giới có sức đề kháng tự nhiên chống được lại bệnh phong cùi, không mắc bệnh cho dù họ có tự tiêm truyền vi khuẩn còn sống vào cơ thể đi chăng nữa. Theo một số tài liệu nghiên cứu khoa học khác, tỷ lệ lây lan bệnh giữa những cặp vợ chồng với nhau cũng chỉ từ 3 đến 6%, nghĩa là phải tiếp xúc rất mật thiết và lâu dài với người bệnh chưa điều trị thì mới có nguy cơ mắc bệnh phong…

Như vậy, bệnh phong không đáng sợ cũng như đáng lo ngại như nhiều người từng quan niệm. Sự quan tâm, giúp đỡ, đồng cảm, sẻ chia của gia đình và cộng đồng xã hội… sẽ là động lực rất lớn để giúp bệnh nhân phong vượt qua mặc cảm  sống chan hòa với những người xung quanh.